دانشمندهایی که دنبال راهی برای حل بحران چاقی هستن، یه کشف مهم کردن: محدودیت کالری به صورت نوبتی یا متناوب باعث تغییرات بزرگی هم توی روده و هم توی مغز میشه. این کشف ممکنه راههای جدیدی رو برای حفظ وزن سالم پیش روی ما بذاره.
محققهای چینی روی ۲۵ داوطلب که چاقی مفرط داشتن، به مدت ۶۲ روز مطالعه کردن. توی این مدت، این افراد توی یه برنامه «محدودیت انرژی نوبتی» (IER) شرکت کردن؛ یعنی یه رژیم که توش کالریها دقیق کنترل میشه و بعضی روزها هم فرد عملاً روزه میگیره.
شرکتکنندههای این تحقیق نه تنها وزن کم کردن (به طور میانگین ۷.۶ کیلوگرم یا ۷.۸ درصد وزن بدنشون)، بلکه شواهدی هم پیدا شد که نشون میداد فعالیت بخشهایی از مغز که به چاقی مربوطه و همینطور ترکیب باکتریهای رودهشون تغییر کرده.
چیانگ زنگ، محقق سلامت از مرکز ملی تحقیقات بیماریهای سالمندان چین، موقع انتشار نتایج توی دسامبر ۲۰۲۳ گفت: «ما اینجا نشون دادیم که رژیم IER محورِ مغز-روده-میکروبیوم انسان رو تغییر میده.» او معتقده تغییراتی که توی باکتریهای روده و فعالیت بخشهای مربوط به اعتیاد توی مغز (موقع وزن کم کردن و بعد از اون) دیده شده، خیلی پویا هستن و به مرور زمان با هم هماهنگ میشن.
هنوز دقیقاً معلوم نیست چی باعث این تغییرات میشه یا اینکه اول روده روی مغز اثر میذاره یا برعکس. ولی این رو میدونیم که روده و مغز ارتباط خیلی نزدیکی با هم دارن، پس شاید بشه با کار کردن روی بخشهای خاصی از مغز، میزان غذا خوردن آدمها رو کنترل کرد.
تغییرات فعالیت مغزی که با اسکنهای fMRI ثبت شد، توی مناطقی بود که برای تنظیم اشتها و اعتیاد حیاتی هستن؛ از جمله شکنج پیشانی تحتانی. علاوه بر این، تغییرات باکتریهای روده که از طریق آزمایش خون و مدفوع بررسی شد، با بخشهای خاصی از مغز در ارتباط بود.
مثلاً یه سری باکتریهای خاص رابطه منفی با فعالیت بخشی از مغز داشتن که مربوط به عملکردهای اجرایی و ارادهی ما موقع غذا خوردنه. یعنی هرچی این باکتریها بیشتر بودن، فعالیت اون بخش از مغز که به اراده مربوط میشه هم تغییر میکرد.
شیائونینگ وانگ، یکی دیگه از محققهای این پروژه میگه: «تصور بر اینه که میکروبیوم روده با یه روش پیچیده و دوطرفه با مغز ارتباط برقرار میکنه.» باکتریهای روده یه سری مواد شیمیایی و سموم عصبی تولید میکنن که از طریق اعصاب و گردش خون به مغز میرسه. در مقابل، مغز هم رفتار غذا خوردن رو کنترل میکنه و مواد مغذی که از رژیم غذایی به بدن میرسه، ترکیب باکتریهای روده رو عوض میکنه.
تخمین زده میشه که بیش از یک میلیارد نفر توی کل دنیا چاقی دارن که همین موضوع خطر ابتلا به کلی بیماری، از سرطان گرفته تا مشکلات قلبی رو بالا میبره. دونستن اینکه مغز و روده چطوری به هم وابستهان، میتونه کمک بزرگی برای پیشگیری و درمان موثر چاقی باشه.
لیمینگ وانگ از آکادمی علوم چین میگه سوال بعدی که باید بهش جواب بدیم اینه که مکانیسم دقیقِ ارتباط روده و مغز توی آدمهای چاق، مخصوصاً موقع وزن کم کردن چیه؟ کدوم باکتریها و کدوم بخشهای مغز برای موفقیت توی کاهش وزن و ثابت موندنِ اون حیاتی هستن؟
